Vefâtının 40. yılında Rikkat Kunt Hoca Hanım

Konuşmacı: Prof. Dr. F.Çiçek Derman

Tarih: 27/12/2025 14:00

Vefatının 40. Yılında Rikkat Kunt Hoca Hanım

Vakfımızın 2025-2026 eğitim-öğretim yılı konferans serisi, Prof. Dr. F. Çiçek Derman’ın “Vefatının 40. Yılında Rikkat Kunt Hoca Hanım” başlıklı konferansıyla devam etti. 27 Aralık Cumartesi günü vakfımızın Eyüpsultan’daki genel merkezinde gerçekleştirilen konferansta, yaşayan en önemli sanat tarihçilerinden ve tezhip sanatçılarından Prof. Dr. F. Çiçek Derman, merhum hocasının hayatına, sanatına ve sarsılmaz şahsiyetine dair eşsiz bir portre çizdi.

“Vefatının 40. Yılında Rikkat Kunt Hoca Hanım” başlığıyla düzenlenen konferansta Prof. Dr. Çiçek Derman, Rikkat Kunt’un sadece teknik ustalığıyla değil, aynı zamanda şahsiyeti, nezaketi ve hocalık disipliniyle bir devrin sembolü olduğunu vurguladı. Derman, Kunt’un geleneksel sanatlardaki titizliğini ve eserlerindeki üslup özelliklerini görsel sunumlar eşliğinde dinleyicilere aktardı. Prof. Dr. Çiçek Derman, Rikkat Kunt’un üç lisan bilen, donanımlı bir "İstanbul Hanımefendisi" olarak yetişmesinde Osmanlı Devleti’ne vali, nâzır ve âyân âzası olarak hizmet eden fikir ve ilim adamı olan babası Hüseyin Kâzım Kadri Bey’in (1870-1934) ve annesi Güzîde Hanım’ın (1886-1950) etkisinin olduğunu belirtti. Derman; Kunt’un, babasının rehberliğinde şekillenen hayatında edebiyatın ve müziğin iç içe olduğunu belirtip Kunt’un kelimelerin hakkını vererek ve telaffuzlarına dikkat ederek musiki gibi bir İstanbul Türkçesiyle konuşmasında İstiklal Marşı yazarı Mehmet Akif Ersoy’un etkisinin olduğuna şu sözlerle dikkat çekti:

"Hoca Hanım, en ince teferruatına kadar aruzu ve vezinle şiir okumayı Mehmet Akif Ersoy’a borçlu olduğunu her fırsatta dile getirir, bunun yanı sıra ondan edebiyat dersleri aldığını söylerdi. Öyle ki kendisi, İstiklal Şairimizin üçüncü kızı Suad Hanım’a resim dersi verecek kadar aileye yakın bir isimdi.”

Rikkat Kunt Hoca Hanım’ın karakter analizini yapan Derman, onun hayatındaki zorluklar karşısında eğilmez duruşunu anlattı. Babasının arzusuyla başladığı evliliğini, kendi özgürlüğüne ve şahsiyetine yönelik "tahakküm” hissettiği anda bitirebilen kararlı yapısına değindi. Hayatı boyunca yaşadığı kayıpların sanatçıda bıraktığı izlere değinen Derman, özellikle babasının ve ardından diğer aile büyükleri ile akrabalarının vefatının onu derinden sarstığını, bu üzüntünün saçlarının erkenden beyazlamasına neden olduğunu dile getirdi. Yaşanılan kayıpların ardından saçlarının erkenden beyazlamasına neden olan o derin hüznün, sanatında ciddiyet ve titizliğe dönüştüğünü ifade etti.

Prof. Dr. Çiçek Derman konuşmasında, Rikkat Kunt’un Türk bezeme sanatlarına kattığı estetik değerin altını çizerek şu ifadeleri kullandı:

"Rikkat Kunt Hoca Hanım, klasikten kopmadan kendi şahsına münhasır bir dil oluşturabilmiş ender sanatçılarımızdandır. Vefatının üzerinden 40 yıl geçmiş olsa da fırçasının izi, yetiştirdiği talebeler ve bıraktığı eşsiz eserlerle yaşamaya devam etmektedir. Onu anlamak, aslında Türk sanatının asaletini anlamaktır."

Akademinin çini bölümünden mezun olan Kunt’un, klasik tezhip üslubunu unutulduğu yerden çıkarıp tekrar işlediği vurgulandı. Derman, 1948 yılında Necmettin Okyay’ın emekliliğiyle boşalan kadroya Rikkat Hanım’ın geçişinin, hocanın sanat hayatındaki profesyonel hocalık dönemini başlattığını belirtti. Derman, hocasının karakterini şu cümlelerle özetledi:

“Bütün gayesi eser üretmek ve öğrenci yetiştirmekti. Çok az makale yazdı ama geride sayısız öğrenci bıraktı. Sözünü hiç esirgemez, doğru bildiğini her şartta söylerdi.”

Konferansın en dikkat çekici kısımlarından biri ise meşhur Fatih Portresi’nin üretim sürecinin anlatılmasıydı. Çiçek Derman, bu zorlu ve titiz çalışma sürecinde Muhsin Demironat’ın Rikkat Hanım’a verdiği büyük desteği ve Kunt’un klasik üslubu modern bir titizlikle nasıl yeniden canlandırdığına dair teknik detayları paylaştı.

Konferansın en duygulu anlarından biri de Rikkat Kunt’un vefatı üzerine eşi ve hat sanatımızın üstadı M. Uğur Derman tarafından miladi olarak düşürülen o meşhur tarih beyitlerinin paylaşılmasıydı. Uğur Derman, kaleme aldığı ve sanatçının vefatıyla Türk sanatının içine düştüğü yası ve onun cennetteki yerini müjdeleyen şu beyitleri seslendirdi:

"Gizlendi hatâyî bükerek boynunu rûmî

Tezhipdeki renkler değişip simsiyah oldu

Halkâr gibi devletliyi öksüz bırakıp da

Kunt elleri Türk sanatının durdu vedâ bu

Baş eğdi cihân fevtine târîh yazılınca

Rikkat Bacı cennetde müzehhib ola yâ hû”

Konferansın sonlarına doğru Çiçek Derman, Rikkat Kunt Hanım’ın yaptığı radyo konuşmalarından bir ses kaydını da katılımcılara dinleterek hocasının söz konusu musiki gibi bir İstanbul Türkçesiyle nasıl akıcı ve anlaşılır bir konuşma üslubuna sahip olduğunu gösterdi.

Vakfın Eyüp’teki tarihi merkezinde gerçekleşen konferansa akademik camiadan isimlerin yanı sıra, çok sayıda tezhip öğrencisi ve sanatsever katıldı. Dinleyicilerin büyük bir ilgiyle takip ettiği oturumda, Kunt’un özellikle Cumhuriyet dönemi Türk sanatındaki köprü rolü üzerine duruldu.

Konferansın sonunda Türkiye Milli Kültür Vakfı Müdür Yardımcısı M. Selim Akiş tarafından Prof. Dr. F. Çiçek Derman’a değerli sunumlarından dolayı teşekkür edilerek günün anısına İsmail Hilmi Soykut’un Türk Şiirinde Tasavvuf, Hikmet ve Felsefeyle Dolu Unutulmaz Mısralar adlı kitabı takdim edildi. Ardından Çiçek Derman tarafından kaleme alınan Rikkat Kunt Hoca Hanım 1903-1986 kitabı yapılan kura çekilişi neticesinde ismi çıkan katılımcılara dağıtıldı. Kura dağıtımı ile kitap alan kişilerin kitapları Çiçek Derman tarafından imzalandı.

Konferans Takvimi